Over het boek


Op Instagram is elke foto van een bakje havermout een instant hit, de ontbijtzaken schieten als paddenstoelen uit de grond en McDonald's experimenteert met een all-day breakfast. Kortom: ontbijten is hot. En dat terwijl het ochtendmaal in de middeleeuwen nog gold als en teken van gulzigheid. In ONTBIJT duikt culinair journalist Mara Grimm in de geschiedenis van de belangrijkste maaltijd van de dag. Wanneer is het ontbijt als maaltijd ontstaan? Wat is er sindsdien veranderd? En waarom is het nu opeens 'the hippest of all meals'? Daarnaast gaat Grimm op zoek naar de lekkerste gerechten voor in de ochtend, vertelt ze hoe ze zijn ontstaan én hoe je ze het beste kunt bereiden. Van het perfect gekookte ei tot een full english breakfast. Van een boterham met pindakaas van Jonnie Boer tot de favoriete koffie van Beethoven. En van de ultieme nasi goreng tot klassieke eggs benedict.



Recepten uit het boek


Açai Bowl

Açai Bowl

Het meest gefotografeerde fruitontbijt op social media: de açai bowl. De açai (spreek uit: assa-ie) is een donkerpaars besje dat in Brazilië en Peru aan de açaipalm groeit en bekendstaat om z'n hoge concentratie antioxidanten. Het wordt meestal als bevroren pulp verkocht en met kokoswater, amandelmelk of appelsap tot een koude pap gemengd die wordt geserveerd met granola, noten of vers fruit. Als je de pap goed klaarmaakt, is het net alsof je een bak halfgesmolten ijs leeglepelt. En wie wil dat nou niet als-ie net wakker is?



Ontbijtpizza

Ontbijtpizza

Italianen breken al jaren af en toe een eitje op hun pizza. Toch zou de gemiddelde Italiaanse oma bij het lezen van dit recept moord en brand schreeuwen. Dat heeft vooral te maken met de bodem van een breakfast pizza: die is meestal stukken dikker dan die van een reguliere en eerder een beetje zompig dan knapperig. Dat zijn ongetwijfeld de Amerikaanse invloeden, want in steden als New York en Los Angeles is de breakfast pizza een ingeburgerd ontbijt - vooral in de horeca. De Amerikanen hebben er sowieso een handje van om alles wat Europeanen 's middags of 's avonds eten op hun ontbijttafel neer te zetten.



Beghrir of Duizendgaatjespannenkoeken

Beghrir of Duizendgaatjespannenkoeken


Een van de leukste dingen aan Marokko zijn de flinterdunne pannenkoekjes die je bij het ontbijt krijgt. Alleen de naam al, duizendgaatjespannenkoeken. Je eet ze – zoals bijna alles in Marokko – met de hand en doopt ze in een mengsel van boter en honing. Onderstaand recept kreeg ik van mijn vriendinnen Nadia Zerouali en Merijn Tol die kookboeken schrijven over de Arabische keuken en een eigen productlijn hebben met onder andere fantastisch oranjebloesemwater dat je aan de saus van honing en boter kunt toevoegen. Het is een zeer eenvoudig recept, maar welk recept je ook gebruikt, duizendgaatjespannenkoeken vergen wel enige oefening. Veel maken dus.



Pannenkoeken met rood fruit

Pannenkoeken met rood fruit



In de negentiende eeuw staan pannenkoeken in het oosten van Nederland bijna dagelijks op de ontbijttafel. Niet zo gek, want pannenkoeken bakken is een stuk minder bewerkelijk dan brood bakken. Bovendien kunnen pannenkoeken onder primitieve kookomstandigheden worden gemaakt. Ze bevatten boekweitmeel, gruttenmeel, rogge- of tarwemeel en melk, karnemelk, taptemelk en soms water.

Pannenkoeken waren geen luxe. Het was een ontbijt waarop gewerkt kon worden. Om die reden werd op zondag dan ook meestal niet met pannenkoeken ontbeten. Inmiddels is dat andersom; wij associëren pannenkoeken met een feestelijk ontbijt buiten de deur.

In Nederlandse ontbijtzaken is vrijwel uitsluitend de Amerikaanse variant verkrijgbaar, die kleiner en dikker is dan de Nederlandse pannenkoek. In Amerika voegen ze sinds het eind van de negentiende eeuw regelmatig blauwe bessen toe aan het beslag. Dat heb ik niet gedaan, want ik vind het lekkerder om het fruit erop te leggen zodat de structuur van het fruit intact blijft.

 



Chocolate con churros

Chocolate con churros

Warme chocolademelk mag internationaal gezien dan een van dé ontbijtklassiekers zijn, in Nederland zie je het maar zelden op de ontbijttafel. Zonde eigenlijk, want je wordt er minder opgefokt van dan van koffie, maar krijgt er desalniettemin een kick van. En dan heb ik het nog niet eens over de smaak. Want precies daardoor zette chocolademelk de ontbijtwereld in Spanje en talloze andere Europese landen ooit op zijn kop. Als de drank in de zeventiende eeuw wordt geïntroduceerd, is hij zelfs zo populair dat de katholieke kerk niet anders kan dan het drankje officieel goedkeuren. Ontbijten is door het gebruik van alcohol voor die tijd nog een zonde, maar in 1662 verklaarde kardinaal Francis Maria Brancaccio: ‘Liquidum non frangit jejennum’, oftewel ‘vloeistof breekt het vasten niet’. Voortaan kon je na het opstaan dus warme chocolademelk drinken zonder het vasten te breken.

Omdat chocolade duurder was dan koffie en thee, werd het aanvankelijk vooral door de Spaanse elite gedronken. De rest van het land volgde niet lang daarna. En nog steeds zijn er talloze Spanjaarden die ontbijten met warme chocolademelk. Logisch dus dat het meest bekende ontbijtrecept met chocolademelk uit Spanje komt: churros con chocolate. Churros zijn een soort langwerpige donuts die geserveerd worden met een lobbige, warme chocolademelk.